Πρέπει να συγχωρήσω για να προχωρήσω;

Η συγχώρεση είναι από τις βασικές διεργασίες που προκύπτουν στην ψυχοθεραπευτική διαδρομή. Για ποιο λόγο συμβαίνει αυτό; Είναι ένας τρόπος να «μιλήσουμε» για το ψυχικό μας τραύμα, να το μοιραστούμε, να το απαλύνουμε και να το επεξεργαστούμε με έναν επαγγελματία. Είναι σημαντικό να αντιληφθούμε ότι με τη συγχώρεση δεν θα «επιστρέψουμε» πίσω σε μία πρότερη κατάσταση, καθώς ένα μεγάλο τμήμα της διαδικασίας αφορά τον εαυτό μας και όχι απαραίτητα τους άλλους. Συγχωρώ σημαίνει, κατανοώ σε ένα βαθύτερο επίπεδο τις συμπεριφορές, τα συναισθήματα και τις δυναμικές εντός της σχέσης ή των σχέσεων.

Πέρα από το άτομο, τραύματα είναι πιθανό να υφίσταται και σε ομάδες ανθρώπων (οικογένειες, κοινότητες αλλά και κοινωνίες -εθνικές ή μη-). Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ανάγκη για «συγνώμη» μπορεί να προέρχεται από παλαιότερες γενιές και να αναφέρεται σε ένα γεγονός μακρινό και παρελθοντικό. Διαγενεακά και ιστορικά λοιπόν, ταξιδεύει ένα συλλογικό τραύμα που επηρεάζει ένα ή πολλά μέλη μιας οικογένειας-ομάδας.  Στην Ελλάδα, υπάρχουν ορισμένες περιοχές όπου διαγενεακές ιστορίες, για χρόνια, ζητούν συγχώρεση και δικαιοσύνη από γενιά σε γενιά. Στην ιστορία της οικογένειας μας λοιπόν,  μπορεί να βρεθούμε δέσμιοι γενονότων που έχουν προκύψει στο παρελθόν και μας επηρεάζουν συναισθηματικά στην καθημερινότητα μας.

Όλοι κουβαλάμε κάτι από τις σχέσεις του παρελθόντος. Κάποιοι άνθρωποι μπορεί να προχωρήσουν στη ζωή τους πιο εύκολα ενώ άλλοι να δυσκολεύονται. Η μη συγχώρεση είναι ένας από τους λόγους που μπορεί να συντελούν σε αυτή τη δυσκολία. Η διαδικασία μας επιτρέπει να βάλουμε στην σωστή θέση και διάσταση όλα τα βιώματά και τις εμπειρίες μας.

Η συγχώρεση είναι πολύπλοκη και απλή ταυτόχρονα. Είναι ένα συναίσθημα κοντά στο θυμό και τη λύπη. Όπου βρεις το ένα, είναι πιθανό να συναντήσεις και το άλλο. Σε συμπεριφορικό επίπεδο, όταν ζητάμε συγνώμη σημαίνει πως έχουμε συνειδητοποιήσει κάποιο λάθος στη συμπεριφορά μας και το συναισθηματικό αντίκτυπο που είχε σε κάποιον άλλο άνθρωπο. Με την συγχώρεση, ενδεχομένως να δεσμευόμαστε ότι η συγκεκριμένη συμπεριφορά δεν θα επαναληφθεί. Η συγνώμη είναι συνυφασμένη με την αλλαγή συμπεριφοράς αλλιώς μπορεί να χαρακτηριστεί ως ένα είδος χειρισμού των άλλων ή μία προσπάθεια να ελαφρύνουμε την συνείδησή μας.

Tα λάθη μέσα στις σχέσεις (οικογενειακές, φιλικές, ερωτικές, επαγγελματικές) συχνά ξαναγίνονται και ξανάσυγχωρούνται αλλά σε κάποιες περιπτώσεις οι δρόμοι των εμπλεκομένων χωρίζουν, αφήνοντας ένα «γιατί» να πλανάται στην ατμόσφαιρα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, και οι δύο εμπλεκόμενοι πονούν και είναι πιθανό και οι δύο να αισθάνονται αδικημένοι και ψυχικά τραυματισμένοι. Η συγχώρεση θα μπορούσε να παρομοιαστεί με ένα «βάλσαμο» για την ψυχή μας. Θα μπορούσε να βάλει ένα τέλος στον ψυχικό πόνο χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το σημάδι δεν θα συνεχίσει να υφίσταται. Η ψυχοθεραπεία είναι πολύτιμος συνοδοιπόρος σε αυτή τη διαδικασία καθώς ερμηνεύει τις πράξεις και τις συμπεριφορές μας σε σχέση με τον τρόπο που σχετιζόμαστε.

Όταν σκεφτόμαστε την συγχώρεση συχνά έρχονται δύο δρόμοι στο μυαλό μας. Ο ένας δρόμος αφορά την επιλογή να παραμείνουμε σε μία σχέση κι άλλοτε την επιλογή του χωρισμού Στην πρώτη περίπτωση το πρόσωπο που συγχωρεί είναι σημαντικό να έχει πλήρη συνείδηση των γεγονότων, χωρίς το χθες να γίνει εμπόδιο του αύριο. Στη δεύτερη περίπτωση αντίστοιχα, χρειάζεται δύναμη για τον αποχωρισμό και την απώλεια.

«Συγχωρώ» σημαίνει προχωρώ και αποδεσμεύω τον εαυτό μου από δύσκολα συναισθήματα που δεν αφορούν το παρόν. Κατανοώ και γνωρίζω καλύτερα τον εαυτό μου ενδοψυχικά, ώστε να αποφύγω μελλοντικές καταστάσεις που προσομοιάζουν με το χθες.  «Συγχωρώ» σημαίνει ελπίδα και συνέχεια σε δημιουργικές σχέσεις.